» بررسی ویژگی های دارویی برخی از درختان جنگلی ایران

» بررسی ویژگی های دارویی برخی از درختان جنگلی ایران
جنگل ها نمونه بارز و پایداری از جوامع گیاهی می باشند. آنها به عنوان پایدارترین و كامل ترین اكوسیستم زیستی محسوب می شوند،كه در آن درختان، درخچه ها،
علف ها و حتی خزه ها با یكدیگر در ارتباط هستند. جنگل های شمال ایران جزء كوچكی از ناحیه رویشی اروپ – سیبرین است. تركیبی از آب و هوای معتدل، موقعیت طبیعی، شرایط توپوگرافی، وضعیت زمین شناختی متنوع و ... موجب به وجود آمدن گیاهان و جانوران منحصر به فرد و متنوع در این منطقه واقع شده است گیاهان دارویی در طول تاریخ همیشه با انسان قرابت خاصی داشته اند و آثار دارویی و موارد استفاده آن بر هیچ كس پوشیده نیست. اگرچه علاقه و همدمی و توجه به این گیاهان مفید در سالهای گذشته ناچیز بوده ولی خوشبختانه اخیرا مورد توجه و عنایت بیشتری قرار گرفته است. توجه بیشتر دولت به محصولات فرعی جنگل، پرورش گونه های درختی و درختچه ای دارویی و فروش نهال های آن در نهالستان ها و گلفروشی ها جهت كاشت و استفاده در منازل، راه اندازی بخش گیاهان دارویی در سازمان جنگل ها و موسسات تحقیقات جنگل ها و مراتع.
» مقدمه
جنگل ها نمونه بارز و پایداری از جوامع گیاهی می باشند. آن ها به عنوان پایدارترین و كاملترین اكوسیستم زیستی محسوب می شوند، كه در آن درختان، علف ها و حتی خزه ها با یكدیگر در ارتباط هستند. بر اساس آمار سازمان خاروبار و كشاورزی (FAO) مساحت جنگل های جهان 000/554/968/3 هكتار یعنی معادل 6/29% وسعت كره ی زمین است جنگل دارای ارزش های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی فراوان می باشند.
تولید چوبو محصولات فرعی در جنگل ، علوفه و گیاهان دارویی از جمله مهمترین فواید اقتصادی مستقیم این موهبت عظیم الهی است (8) در پی صنعتی شدن و پیشرفت جوامع بشری و عوارض ناشی از مصرف آن ها جوامع بشری امروزه رو به سوی داروهای طبیعی و بهره برداری و استعمال از این سرمایه خدادادی روز به روز افزایش می یابد.(11)
 طی بررسی های دقیق از كلیه گیاهان ایران قریب به 569 جنس از جنس های گیاهان ایرانی دارویی هستند كه در برگیرنده حدود 2300 گونه هستند كه تعدادی از آن ها به صورت معرفی شده یا كاسته شده به ایران آورده شده اند و در ردیف گیاهان سنتی رایج نمی باشد از این تعداد 80 جنس آن در ردیف گیاهانی است كه به ایران آورده شده و در نقاط مختلف ایران كاشته شده است(1)

»نگاهی به وضعیت صادرات گیاهان دارویی به ایران
گیاهان دارویی در طول تاریخ همیشه با انسان قرابت خاصی داشته اند و آثار دارویی و موارد استفاده آن بر هیچ كس پوشیده نیست اگرچه علاقه و همدمی و توجه به این گیاهان مفید در سالهای گذشته ناچیز بوده ولی خوشبختانه اخیرا مورد توجه و عنایت بیشتری قرار گرفته است.
علاقمندان به گیاهان دارویی معتقدند همانطور كه گیاهان در محیط باغی خوب رشد می كنند باید سعی شود زمینه علاقمندی به این گیاهان در قلبهای انسانها نیز فراهم و افزون گردد.
گیاهان دارویی یكی از منابع غنی كشور بوده كه امكان صادرات آن وجود دارد. زیرا وقتی به ارقام واردات كشورهای اروپایی مثل آلمان وفرانسه توجه شود معلوم می گردد یكه گیاهان دارویی بازار بزرگی در جهان داشته و كشور ما می تواند به یكی از مهمترین صادر كنندگان این گیاهان دارویی تبدیل شود.
یران از لحاظ آب و هوا موقعیت جغرافیایی در زمینه رشد گیاهان دارویی یكی از بهترین مناطق جهان محسوب می گردد و در گذشته هم منبع تولید و مصرف گیاهان دارویی بوده است.
دانشمندان ایرانی مانند ابوریحان، ابن سینا، رازی و دیگر كتابهای مفصلی در مورد گیاهان دارویی به رشته تحریر درآورده اند. (17)
ارزش صادرات گیاهان داویی ایران در سال 82 به 30 میلیون دلار رسیده است.(13) 60% گیاهان دارویی كشور متعلق به استان فارس است و سال گذشته، درآمد بهره برداران جنوب این استان از جمله شهرستان های لامرد و مهر فقط از محل صادرات آنغوزه، حدود یك میلیون دلار بود كه به كشورهای حوزه خلیج فارس صادر شد(19) در چهار ماهه اول سال 1385 صادرات گیاهان صنعتی و دارویی با 6/22 درصد افزایش در ارزش به رقم 36 میلیون و 368 هزار دلار رسیده است.(14)
بیشترین درصد صادرات گیاهان صنعتی مربوط به محصول زعفران و به ارزش 7/75 میلیون دلار بوده و بعد از زعفران انواع زیره – توتون و تنباكو، انواع كتیرا بیشترین میزان صادرات را داشته اند. همچنین مجموع صادرات گیاهان دارویی در سال 85 به رقم 17 میلیون دلار رسیده است. (18) از آنجایی كه گونه های جنگلی بخصوص درختان و درختچه ها از ارزش والای زیست محیطی و دارویی برخوردار بوده و هزاران سال است كه مردم با استفاده ارزش بومی بعنوان دارو از آنها استفاده می كنند لذا بهتر است به طور هر چند م ختصر از مهمترین ویژگی های برخی از مهمترین گونه های آن مورد بحث قرار گیرد. گرچه در اقدام صادراتی گیاهان دارویی متاسفانه نامی از گونه های با ارزش درختی و درختچه ای شمال كشور به چشم نمی خورد.
» مواد و روش ها :
گیاهان دارویی از با ارزش ترین گونه های گیاهی به حساب می آیند. از دیرباز  این گیاهان برای درمان بیمرای ها استفاده می شد. لذا دانستن دانش بومی و همچنین جمع آوری اطلاعات نوین در ارتباط با این گونه ها ضروری می باشد. در این تحقیق با استفاده از منابع كتابخانه ای و رجوع به دست نوشته های مربوطه و همچنین جستجو در اینترنت، و نیز با مطالعه دقیق قرآن مجید اطلاعات مربوطه جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
مساحت جنگل های ایران 12 میلیون هكتار می باشد جنگل های شمال ایران جزء كوچكی از ناحیه رویشی اروپ – سیبرین است تركیبی از آب و هوای معتدل، موقعیت طبیعی، شرایط توپوگرافی، وضعیت زمین شناختی متنوع و ... موجب به وجود آمدن گیاهان  و جانوران منحصر به فرد و متنوع در این منطقه واقع شده است.
جنگلهای خزری با مساحت 8/1 میلیون هكتار در اراضی جنوبی دریای خزر از غرب به شرق و از جله تا ارتفاعات بر روی دامنه شمالی سلسله جبال البرز( حدودا تا 2700 متری ) پراكنش دانرد.
طول آن 800 و عرض آن بین 20 تا 70 كیلومتر متغیر می باشد و میزان بارندگی بسیار بالا به نحوی كه در منطقه انزلی 1750 میلی متر و در گرگان 600 میلی متر رسیده است.
به علت وجود رشته كوه البرز، این ناحیه مرطوب و شرجی است و معدل گرمترین ماه سال 28 تا 30 درجه سانتی گراد و سردترین ماه سال 1/5- 4 درجه سانتی گراد می باشد.
از مهمترین گونه های این منطقه انواع افراها، توسكای قشلاقی و ییلاقی، شمشاد، ممرز ، راش و بلوط و ... می باشد این گونه ها دارای ارزش بالای زیست محیطی می باشند.
در جنگل های شمال ایران در حدود 85 گونه درختی و درختچه ای وجود دارد(2) و این امر سبب شده تا ناحیه رویشی خزری به یك منطقه رویشی با ارزش جهانی تبدیل شود، به حدی كه متخصصین این جنگلها را مادر جنگل های فعلی اروپا(مركزی) می دانند، زیرا بسیاری از گونه های آن فسیل های زنده باقی مانده دوران سوم زمین شناسی هستند كه امروزه اثری از آنها در اروپا وجود ندارد.
گونه های مختلف این جنگل ها صرف نظر از ارزش اكولوژیكی از خصوصیات دیگری نظیر تولید غذا، علوفه، دارویی و تفرجی برخودار بوده و مردم منطقه سالیان سال از آن بهره مند هستند. از مهمترین گونه های این مطقه انواع افراها، توسكای قشلاقی و ییلاقی، شمشاد ، ممرز ، راش و بلوط می باشد این گونه ها دارای ارزش های بالای زیست محیطی می باشد.
» جنگل در قرآن مجید
گرچه در شبه جزیره عربستان بدلیل شرایط خاص محیطی ،جنگل و مرتع با تنوع زیستی فراوان و بر اساس تعاریف علمی وجود نداشته و ندارد. مع الوصف در آیاتی چند از قرآن مجید پیرامون جنگلها و مراتع و فواید فراوانشان( نظیر میوه و دانه های خوراكی، صحبت شده است(8و9)
اصطلاحات و واژگان مربوط به جنگل در قرآن :
1-جنت معروشت و غیرمعروشت
اوست كه باغهای معروش (= باغ هایی كه درختانش روی داربستها قرار دارد) و باغهای غیرمغروش (= باغهایی كه درختانش نیاز به داربست ندارد) را آفرید. همچنین نخل و انواع زراعت را، كه از نظر میوه و طعم با هم متفاوتند اند و نیز درخت زیتون و انار را كه از جهتی با هم شبیه و از جهتی تفاوت دارند (برگ و ساختمان ظاهریشان شبیه یكدیگر است در حالی كه طعم میوه آنها متفاوت می باشد از میوه آن به هنگامی كه به ثمر می نشیند بخورید و حق آنرا به هنگام درو بپردازید و اسراف نكنید كه خدا مسرفان را دوست ندارد.( انعام 141)
مفسران در رابطه با كلمات معروش و غیرمعروش سه احتمال را عنوان می نمایند.
1-معروش به درختانی گفته می شود كه روی پای خود نمی ایستند و نیاز به داربست دارند ولی غیرمعروش به درختانی گفته می شود كه نیاز به داربست ندارند
2- منظور از معروش درخت الهی كه در باغها می رویند ولی غیرمعروش درختانی كه به صورت طبیعی در كوهستان و بیابان و هر رویشگاهی می رویند.
3-معروش به درختی گفته می شود كه بر سر پا ایستاده و از زمین بلند شده و دارای تنه بوده، ولی غیر معروش درختی است كه بر روی زمین می خوابد و پهن می شود.
2- جنت الفافا
و از ابرهای باران آبی فراوان نازل كردیم(14) تا بوسیله آن دانه و گیاه بسیار برویانیم (15) و باغهای پردرخت و (جنت الفافا) (16)( نباء 16-14)
جنت الفاظ به معنی درختان انبوه و درهم فرو رفته است منظور باغ هایی است كه درختانش به قدری زیاد و انبوه است كه به یكدیگر پیچیده شده است.
3-حدائق غلبا
انسان باید به غذای خویش ( و آفرینش آن) بنگرد(24) ما آب فراوان از آسمان فرو ریختیم(25) سپس زمین را از هم شكافتیم (26) و در آن دانه های فراوان رویاندیم (27) و انگر و سبزی بسیار (28) و زیتون و نخل فراوان(29) و باغهای پردرخت و (حدائق غلبا)(30) و میوه و چراگاه (31) تا وسیله ای برای بهره برداری شما و چهارپایان تان باشد(32) (عبس 32-24)
اغلب به معنی گردن كلفت و در اینجا به معنی درختان بلند و تنومند و حدائق غلبا به معنی باغهای پردرخت سر به هم كرده یا همان جنگل .
» نتایج :
جدول مشخصات گیاه شناسی و ویژگیهای دارویی 24 گونه درختی منطقه رویشی هیركانی.
» نتیجه گیری :
با توجه به موارد یاد شده پیرامون گیاهان بخصوص گونه های با ارزش دارویی
می توان چنین نتیجه گرفت كه صرف نظر از ارزش دارویی بالای این گیاهان، اگر مبادرت به تولید صحیح و بازاریابی و نهایتا صادرات این گونه ها نمود قطعا می توان زمینه كسب درآمد خوبی را فراهم كرد، اما آنچه كه مهم است در این راه مشكلات عدیده ای وجود دارد. تنها با مدیریت منطقی،ریال برنامه ریزی بلندمدت و صرف هزینه قابل حل خواهد بود. لذا با توجه به موارد یاد شده می توان چنین نتیجه گرفت:
بدلیل آب و هوای مناسب، ایران یكی از مستعدترین مناطق جهان برای تولید و كشت گیاهان دارویی است.
در صورت شناخت علمی ،كشت ، توسعه و بهره برداری صحیح می توان ضمن ایجاد اشتغال، زمینه افزایش صادرات غیرنفتی در این بخش را بیشتر از گذشته فراهم كرد.
گیاهان دارویی بومی ایران را به گیاهان زراعی تبدیل كنیم.
بسته بندی نامطلوب و صادرات گیاهان به صورت فله و خام از مهمترین عوامل كاهش 13 درصدی صادرات گیاهان صنعتی و دارویی بوده است لذا بایستی صنایع بسته بندی مردن در كشور راه اندازی شود.
مواردی كه برای صادرات این گونه كالاها وجود دارند شامل شكل رقابت و تهیه گیاهان استاندارد و خشك كردن و بسته بندی بازاریابی و غیره می باشند. متاسفانه با وجود این منابع در كشور، ما به اهمیت این گیاهان واقف نبوده و بسیاری از این مواد اولیه را بلا استفاده گذاشته یا دور می ریزیم.
عدم تولید ارگانیك و نحوه پیشرفته نبودن دستگاه های فرآوری منجر به عدم تائید به گواهی سلامت برای محصولات صادراتی گیاهان دارویی شده و از میزان صادرات آن كاسته شده است.
آموزش كشاورزان و افزایش تولید ارگانیك منجر به كاهش مدت زمان و هزینه تولید شده است.
تدوین استراتژی كلان كشور، تدوین سند ملی و راه های تولید فرآوری و صادرات گیاهان دارویی را از مهمترین برنامه های شبكه ملی پژوهش و فن آوری گیاهان دارویی اعلام كرد.
كامل نبودن چرخه صادرات و فرآوری، موجب شده كه گیاهان دارویی ما  در بسته بندی های نامطلوب به كشورهای حوزه خلیج فارس صادر شود و این كشورها این گیاهان را مجددا با تغییر بسته بندی و با درج نام و نشانه كشور خود به سایر كشورها صادر كند.
توجه بیشتر دولت به محصولات فرعی جنگل
راه اندازی بخش گیاهان دارویی در سازمان های جنگل ها و موسسات تحقیقات جنگل ها و مراتع.
پرورش گونه های درختی و درختچه ای دارویی و فروش نهال های آن در نهالستان ها و گلفروشی ها جهت كاشت و استفاده در منازل.
ایجاد كارخانجات تولید فراورده های دارویی در حاشیه جنگل های شمال .
اختصاص بخش مطالعات مربوط به محصولات فرعی در طرح های جنگلداری با تكیه بر ارزش دارویی درختان و درختچه های شمال.
» فهرست منابع :
1. ثابت پور لنگرودی ط.جوری و ولیپور.1385.معرفی گیاهان دارویی مراتع ییلاقی  البرز شمالی و فراوردهای  دارویی حاصل از آن ها.مجموعه  مقالات همایش منابع طبیعی وتوسعه پایدار... .انتشارات دانشگاه اسلامی واحد نور.
2. ثابتی،ح.1356،درختان و درختچه های ایران، انتشارات سازمان جنگلها و مراتع ایران.
3. حسینی فاطمه ، ملكپور بهروز، 1385، مطالعه اهمیت گیاهان دارویی و نقش مواد موثر سه گیاه جاشیر باریجه وسرو كوهی .مجموعه مقالات همایش منابع  طبیعی و توسعه پایدار... .انتشارات دانشگاه ازاد اسلامی واحد نور.
4. زرگری،علی.1376.گیاهان دارویی .انتشارات دانشگاه تهران.970 صفحه.
5. صمصام شریعت. سیر هادی. 1383.گزیده گیاهان دارویی.انتشارات مانی .409.صفحه.
6. فلوك،هانس.1379.گیاهان دارویی ( ترجمه  م توكلی،صابری می و ر صداقت). انتشارات روزبهان .246 صفحه.
7. قهرمان ،احمد.1360.فلور ایران (24جلدی)ا نتشارات موسسه تحقیقات  جنگل ها و مراتع
8. محمودی،جلال.1385.مقدمهای بر شناخت منابع طبیعی.انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور .
9. محمودی،جلال.1385.بررسی  جایگاه جنگل و مرتع در قرآن.مجموعه مقالات همایش منابع طبیعی توسعه پایدار ... .انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور.
10. مظفریان،ولی اله.1383.درختان و درختچه های ایران.انتشارات فرهنگ معصر.1003 صفحه.
11. معمایی ندا،سلطانی.1385.تنوع گیاهان دارویی در عرصه های جنگلی و مرتعی دریای خزر.مجموعه مقالات همایش منابع طبیعی و توسعه پایدار... .انتشارات دانشگاه ازاد اسلامی واحد نور.
12. والاگ.ژان و استودولا ژیری.1379.گیاهان دارویی(ترجمه ساعد رحمان).انتشارات ققنوس. صفحه 367.
13. www.keshavarzjavan.com
14. wwwPTT.IR/MAIN.PHP
15. WWW.IRDIC.IR
16. WWW.AGRI-INDUSTRY.BLOGFA.COM
17. WWW.PLANT.MIHAN
18. WWW.MEDPLANT.BLOGFA.COM
19. WWW.FARSNAMA.COM

دانشگاه علوم انسانی واحد قائمشهر

نمونه بارز معماری شمال ایران,فضای سبزمعماری پایداری,معماری جدید قدیم,زیبا بین,معماری شمال ایران,قلعه گردن تنکابن,خور فکان,عکس از نمای الومینیوم,نقشه کامل رودهای مازندران,جمعیت نوشهر,ییلاق نوشهر,معایب آلومینیوم در نمای ساختمان,مرمت گلیم,نشتارود,معماری شیوه آذری,جزوه مکانیک خاک,پروژه متره,تقسیمات سیاسی بلده مازندران,ماكت كاخ سلطنتی ویكتوریا,قرقاول ایرانی,دانشمندان آمریكایی بتن انعطاف‌پذیرساختند,مسجد آدینه جواهرده,پروژه متره با نقشه,جویبار مشک آباد,عکس از مناظر شهر رودسر و شیطان کوه,نقشه سلمانشهر,دیکشنری عمران,سازه در بیونیک,عکس اجرا ساختمان بتنی,اقلیم مازندران مصالح,پروژه بارگذاری,زها حدید,تصاویر ماکت جغرافیا,مکتب معماری جدید,مقاله ای درباره نماهای آلومینیوم,قلعه کردن,پیشینه قائم شهر,سازه گرایی در معماری,اثار باستانی استان مازندران,معماری پهلوی,مکانهای دیدنی استان مازندران,سابقه تاریخی تنکابن,نقشه های تقسیمات روستای بلده مازندران,تقسیمات سیاسی روستای بلده مازندران,نقشه عمرانی بلده نور,نقاط دیدنی گیلان,نقشه استان مازندران فاصله شهرها,پروژه کاراموزی معماری,رود زرین گل موقعیت جغرافیایی,معماری قدیم,نقشه کامل بابل,عکس هایی از رامسر,پروژه كارآموزی با عكس,پروژه كارآموزی چهار طبقه بتنی,پیش شماره تلفن شهرساری,مقاله دانشجوئی,عوامل انسجام معماری,مقاله دانشجوئی عمران تکنولوژی بتن رایگان,  پروژه بارگذاری,گالری عکسهای درب و پنجره فلزی,عکس نما های سنگی,مقالات کارآموزی راه سازی,شکوفی سینما آزادی مسابقه معماری,مطلب معماری جدید,معماری جدید,معماری قدیم جدید,غاردانیال,مارکوه,معماری بیونیک,آجر زیگورات چغازنبیل,آداب و رسوم رودبار,اب و هوای نوشهر,ارتفاع نمک آبرود از سطح دریا,اقلیم معتدل و بناهای ساختمانی,اقلیم و معماری گیلان,اقلیم کندلوس,امام زاده معماری مصالح,اندوار,ماکت جغرافیا,خرمشهر و جنگ تحمیلی,پروژه کارآموزی معماری,   مقاله ای در باره ی شاهاندشت,داونلود مقاله های بتنی,پروژه کارآموزی جهت دانلود,جغرافیا ،علمی برای زندگی,دهكده سلامت,پروژه آشپزخانه کابینت جنس site:blogfa.com ,نقشه برج میلاد,مرمت قزاقخانه,معماری قدیم ,کامپوزیت نمای ساختمان,نقشه كامل ساری,نام قدیمی قائم شهر,فوق روان کننده,معماری اسلامی کشورهای عربی,زبان مازندرانی,لاویج,   نقشه جهانگردی مازندران,نقشه کامل رامسر,سیکا بتن,مصالح مدرن نما,مقاله نمای الومینیوم,معماری شمال ایران,آیین محلی,داونلود رایگان پروژه متره و برآورد,توسکاسرا,مراسم باران خواهی,نقشه رامسر,نما ساختمان,پروژه کارآموزی ساختمان بتنی,انسان و سازه,اینه در معماری,ایده طرح,ایستگاه آتش نشانی ویترا,بادهای غالب رامسر,بارندگی چمستان,بالا تجن,رج لاجیم,بررسی معماری رامسر,پدیده های روز فضای سبز,پلشیر,تاریخ طبری,تجارب ساختمانی,تزئینات داخلی مساجد مقرنس کاری,تصاویر نمای ویلایی شمال,تمدن و معماری,تندیس معماری المان,تنکابن گردشگری,جاذبه های گردشگری نوشهر,جنگل عباس اباد,چای گاستان,دشت ناز ساری,دهکده گردشگری,دیدنیهای روستاهای رامسر,رابرت فولر,رابطه کوه با معماری,رامسر(هریس) ,رسومات محلی در نشتارود,روستای لتاک,زمین اربه کله,زها حدید,ساحل نشتارود,ساخت لوازم جالب و مفید,ساخت ویلای شما,ساروج پل شهسوار,سازه های حرکتی مصالح جدید,سازههای فضائی,سرویس بهداشتی ساختمان,شالوس,شمشاد جنگلی,شیوه پارسی,شیوه ی رازی و اذری در معماری,صخره معماری,ضوابط نما,طبیعت نشتارود,طراحی مهمانخانه ها,عكس از معماری و نما,عکس ابزار معماری,عکس ساختمان,عکس ساختمان های ویلایی,عکس شمال,عکس معماری,عکس هتل جدید رامسر,غار دانیال,غار علی صدر,معماری جدید,معماری جدید قدیم,معماری جهانگردی,معماری خانه های شمال کشور,معماری خانه های نوشهر,معماری خانه های ویلایی دنیا,معماری خورشید اقلیم,معماری در نوشهر,معماری دوره ی طاهریان,معماری دیلمان,معماری رودسر,معماری روی آب,معماری زندیه,معماری شمال,معماری شمال ایران,مشکلات معماری جدید و قدیم,مصالح در معماری قدیم,مصالح معماری جدید,ماکت جغرافیا,عمران نو,مهندسی عمران,مقالات راه سازی ,مقالات راهسازی,