نوای آمل به روایت دوستان

نوای آمل به روایت وبلاگ زیبای http://navaoora.blogfa.com 

 

یادواره شهدای نوا
برای اولین سال در روستای نوادرتاریخ ۱۸/۰۵/۱۳۸۷ یادواره ۲۸ شهید برگزار شد . از حواشی این یادواره این بود که خیل عظیمی از مشتاقان که حدود ۳۰۰۰نفر بودند به روستا آمدند.از خیر وبرکت این یادواره آسفالت شدن ده میان و صاف شدن جاده خراب نوا بوده.درضمن دعوت شدگان به این مجلس رییس بنیاد شهید کشور واستاندار مازندران وشهردار آمل بودند که بعلت بیماری رییس بنیاد شهید، معاون ایشان تشریف فرما شدند.

 

با همت اهالی وشورای روستا به عزیزان شرکت کننده ناهار مفصلی دادند .قبل از ناهار استاندار ومعاون رییس بنیاد شهید سخنرانی کردند.واقعا من این همه جمعیت در روستا ندیده بودم .مراسم با شکوهی بود.در روستا خانواده هایی با دو یا سه شهید هم هستندکه میتوان خانواده آقای باطبی را نام برد.این مراسم در ده میان روستا برگزار شد عکس جمیع شهیدان دورتادور سقاخانه ها دیده می شد یک تابلوی بزرگ از عکس شهیدان در ورودی روستا نصب شده بود.

 

 
ساخت وساز بی رویه:
روستا دارای مناظر طبیعی بیشماری است از کوه ودره گرفته تا چشمه سارها وعلفزارها ودرختان جنگلی زیبا،حدود  پنج سالی هست که افرادی که اصالتا هم نوایی نیستن به این روستا آمده و اکثر زمینهای روستا که وقفی (به زمینهایی که در قدیم وقف جاهای متبرکه روستا اعم از امامزاده یا مسجد می کردند وامروزه در دست افرادی است که یا درآن کشاورزی می کردند یا به اصطلاح دستدار این اراضی بودند وحق دخل یا تصرف یا فروش آنرا نداشتند)هم هستن را با قیمت بالا خریداری کرده و خانه های آنچنانی میسازند وبافت قدیمی روستا با ساخته شدن اینجور خانه ها از بین رفته ودرختان اطراف روستا نیز بعلت خانه سازی قطع شده و جاهایی با مناظر زیبا که بکر ودست نخورده نیز بودند به شهرکهای کوچک تبدیل شده است.اگر این رویه ادامه پیدا کند تا چند سال آتی دیگر هیج جایی برای تفریح وجود نداشته و روستا تبدیل به یک شهرک بزرگ با سروصدای زیاد میشود در این زمینه نیز باید فکری اندیشید.

 

با بالا رفتن قیمت زمینها افرادی که زمینهای آنها در کنار چشمه ها و دره ها واقی است این اجازه را به خود داده اند که دور چشمه و دره حصار کشیده و مانع رفتن افراد به این مناطق می شوند .به امید روزی که مردم را از حق طبیعی آنها برای استفاده از طبیعت بکر ودست نخورده محروم نکنیم.بعضی افراد    سود جوهم که زمینهای زیادی در دشت آزو دارند(معلوم هم نیست که این زمینهای مرتع که به محیط زیست تعلق دارد را چگونه به نام خود کردند)میخواهند جاده ایی به آن قسمت از روستا ببرند تا بتوانند زمینهای خود را به قیمت زیاد بفروشند.من این هشتار را میدهم که اگر این جاده در این قسمت از روستا زده شود واقعا فاجعه جبران ناپذیری از نظر محیط زیستی به وقوع می پیوندد .این منطقه ایی که از آن صحبت میشود در اواخر زمستان واوایل بهار کوچ بز کوهی وکل وپرندگان زیادی به این مناطق است و دامداران روستا ومناطق دیگر که از این دشت استفاده می کنند موقعیت زیستی آنان به خطر افتاده و شاید هم این موجودات از بین بروند.

 

 
کوهنوردان ودوچرخه سواران
روستای نوا که دارای قله های زیادی است در فصل تابستان افراد کوهنورد بصورت هیئت و دسته جمعی برای صعود به قله های معروف نوا می آیند آنها ابتدا وسیله نقلیه خود را در جلوی کارخانه آب معدنی قرار می دهند( لازم به ذکر است که بگوییم یک راه مال رو در ورودی کارخانه وجود داشت که بعلت ضعف مدیریت مسئولان نوا توسط کارخانه تصرف شده است) واین کوهنوردان مجبورند از بالای کارخانه که موقتا راهی مال رو باز است عبور کرده تا به قسمت(آزودرپه)که دره ایست با چشمه های فراوان که آب این کارخانه از این چشمه ها تامین میشود ،برسند بعد به یک سربالایی تند رسیده بعد از عبور از این قسمت به منطقه وسیعی که پراز علفزار هست میرسند .در این منطقه یک خانه ایست که محل استراحت کوهنوردان هست و اکثر آنها شب را در این خانه سپری می کنند.و صبح زود به سمت قله حرکت میکنند.حدودا ۲ساعت تا قله پاشوره وقله عبرت باید کوهنوردی کنند.قبل از قله یک چشمه نسبتا پر آبی وجود دارد بنام سوراخ چشمه که آب بسیار سرد وگوارایی دارد.در تابستان حدود ۱۰-۸ گروه کوهنوردی به روستا می آیند و هم از کوه پیمایی وهم از مناظر وهم از آب گوارای روستا استفاده میکنند.

 

دوچرخه سواران کوهستان:

 

یک گروه دوچرخه سواری نیز در تابستان به روستا می آیند واز تپه ها ودشتهای اطراف نوا با دوچرخه های مخصوص بالا می روند بیشتر مسیری که طی می کنند دشتهای اطراف آزو هست.این دوچرخه سواران مسیر ۹ کیلومتری جاده از پلمون تا روستا رو با دوچرخه طی می کنند.بعضی از عکسهایی که در این وبلاگ وجود دارد از سایت این گروه دوچرخه سواری گرفتم.
 
زمستان روستا
در زمستان هوا خیلی سرد میشه.برف همه جارو میگیره انگار طبیعت لباس سفید به تن کرده امسال هم بیشتر از سالهای دیگه هم برف اومد هم آبها یخ زد همه جا سُر شده بود محرم هم وقتی رفتیم نوا همه جارو برف گرفته بود ماشینا بدون زنجیر نمیتونستن از جاده بالا برن با اینکه هوا اینجوری بود ولی جمعیت زیادی اومده بودن زمستون هم یه منظره زیبایی تو اون منطقه پیدا میشه که همه کسایی که میرن اونجا روبه وجد میاره جای همه اونهایی که نیومدن رو خالی کردیم
 
پاییز نوا

 

پاییز در نوا مثل فصلهای دیگر از ویژگیهای خاص خودش برخوردار است. در این فصل میوه های گوناگونی در باغات و دشتها به ثمر می نشیند. از جمله گلابی ٬سیب ٬گردو٬آلوچه سبز٬ وغیره.

در فصل پاییز کم کم ساکنان غیر بومی نوا مهاجرت کرده و به شهرهای خودشان برمی گردند وفقط بومیان اصلی روستا باقی میمانند. که تعدادشان از سی خانوار تجاوز نمی کنند. افراد غیر بومی در فصل سرد فقط ایام آخر هفته به روستا میروند.

در ابتدای پاییز دانش آموزان به مدرسه میروند. تعدادی که در مقطع ابتدایی تحصیل می کنند در خود روستا به تحصیل می پردازند و عده ایی که در دوره راهنمایی یا دبیرستان هستند مجبورند کیلومترها مسافت را (که آن هم در سرما پشت وانت نیسان) طی کنند تا به محل تحصیلشان بروند.در این رابطه نیز باید فکری اندیشید.

 

 

گردو در نوا بسیار پر چرب و با پوست خیلی نازک است و در منطقه لاریجان از طرفداران بسیاری برخوردار است. افرادی در روستا هستند که در زمان چیدن گردوهابه باغداران کمک می کنند و در قبال این کار از باغدار در ازای دست مزد گردو دریافت میکنند. عرف روستا سه به یک است یعنی از گردوهای جمع آوری شده سه تا باغدار و یکی فردی که گردو را می چیند دریافت میکند.

در پاییز روستا بسیار زیبا شده و باغات ودشتها از برگ درختان پوشیده می شوند. برگ درختان در پاییز به رنگهای قهوه ای٬بنفش ٬ زرد ٬نارنجی٬دیده می شوند. از اوایل پاییز شبها کمی سرد شده و برای خوابیدن در خانه احتیاج به یک وسیله گرمایی داریم. در روستا از کرسی٬بخاری نفتی استفاده می شود. که اکثر ساکنان از کرسی(یک مکعب که در قسمت بالا وپایین آن بسته شده ودر چهار طرف باز است یک لحاف بزرک وکلفت روی آن قرار میدهند ودر قسمت پایین یک سوراخ گرد قرار دارد که به اندازه یک دیگ نسبتا بزرگ است در داخل سوراخ٬ آتش زغال  می ریزند تا گرم شود ولی امروزه از بخاری برقی کوچکی برای این کار استفاده می کنند وافراد پای خود را زیر لحاف می گذارند تا گرم شوند) استفاده می کنند.

 
آداب ورسوم:
 آداب ورسوم در نوا نیز مانند روستاهای دیگر منطقه است . در ابتدای بهار در عید نوروز افراد به خانه های روستاییان فامیل و آشنایان می روند.از شیرنیهای محلی میتوان به قطاب ٬ آب دندان ٬ نان کوهی ٬ نان شیر مال و کنداک و... نام برد. در عید صاحب خانه به بچه های میهمان تخم مرغ رنگی میدهد. سر زدن به اقوام در ساعتهای خاص از روز وشب صورت میگیرد. در ساعت۱۱ ـ ۹ صبح که به اصطلاح محلی      "بچا ناهار" می گویند.در ساعت ۶ ـ ۴ بعد از ظهر که " عصرونه" می گویند . ودر ساعت ۱۰ ـ ۸ شب که "شب نیشت" می گویند به همدیگر سر میزنند.

 

در نوا نیز مثل شهرهای نزدیک طایفه بندی است وطایفه های مختلفی وجود دارد وهر کدام از طایفه ها دارای سقا خانه های مجزا بوده اما عذاداری ودسته روی وکارهای دیگرشان با هم انجام میگیرد .طایفه های نوا عبارتند از:طایفه عاشق٬طایفه باطب٬طایفه گودرز٬طایفه خوانین ٬طایفه حمزه  ٬طایفه رییس و ...       

                                                                                                                      

 

 چند روز قبل از عید نوروز خانمهای روستایی به تمیز کردن خانه های خود مشغول می شوند. وبعد از این کار تعدادی از همسایه ها در منزل یکدیگر جمع شده و برای صاحب خانه شیرینی های محلی درست می کنند این کار را به نوبت انجام داده تا همه همسایه ها شیرینی محلی  بپزند. 

 

 

 
پرندگان:

 

در روستا پرندگان زیادی وجود دارد. از جمله سینه سرخ٬کبوتر صحرایی٬سار ٬کبک٬ باز ٬ دار کوب و..... که در تابستان در کنار چشمه ها در روی درختان می توان از صدای دل انگیز آنها استفاده کرد. با سرد شدن هوا اکثر پرندگان به نقاط گرم کوچ می کنند.

سار پرنده ایی است که میتوان از آن برای مقابله با آفات مزرعه استفاده کرد در از بین بردن ملخ و حشرات موزی دیگر. فقط تعدادی از گنجشکان بومی بنام "اشکروم"که از گنجشک معمولی کمی بزرگتر است باقی می مانند.  

                                                  

در زمستان نیز حیوانات دیگر به این منطقه کوچ می کنند از جمله بز کوهی٬آهوی کوهی٬سیمرغ و.... که افرادی هم هستند که بدون مجوز آنها را شکار می کنند.وخطر انقراض همیشه این حیوانات را تهدید میکند.

 

 
مراسم عذاداری:
در روستای نوا مراسم عزاداری در محرم بسیار جالب و خاص است. از اول محرم تا دهم در تكیه نوا به عزاداران شام وناهار تبركی می دهند. نوا یك مراسم جالب از هفتم تا دهم محرم انجام می دهند وآن مراسم"نخل گردانی"در كوچه های روستا است.نخل در تكیه نوا نگهداری می شود. نخل سنبل تابوت امام حسین(ع) در منطقه است .  قسمت جلوی نخل بصورت نیم دایره بزرگ ودر قسمت پشت بصورت نیم دایره كوچك است و كلاً بصورت هرمی تو خالی كه از چوب درست شده است . در قسمت جلوی آن ایینه نسبتاً بزرگ قرار دارد و از پارچه سبز كه بصورت لباس دوخته شده است پوشیده شده است. قدمت نخل به چند صد سال پیش نسبت داده می شود.برای حمل آن در قسمت جلو چهار نفر ودر قسمت عقب یك نفر قرار می گیرند. در هفتمین روز محرم نخل را در ده میان(مكانی است در وسط ده كه یك درخت چنار چند صد ساله در مركز آن قرار دارد ودور آنرا سقا خانه ٬تكیه و مسجد بصورت دایره قرار می گیرد) به اصطلاح "سلام" میدهند. وبعد از این كار یك مراسم خاص سینه زنی دور درخت انجام می دهند كه به بصورت عام به آن "پا گرفتن" می گویند .

پا گرفتن به این صورت است که افراد بصورت دایره وار در کنار یکدیکر قرار گرفته و دست چپ خود را به کمر نفر سمت چپ خودشان می گذارند و با  دست دیگر سینه می زنند پاها در این نوع سینه زنی نقش بسیار مهمی دارد وقتی می خواهیم سینه بزنیم پای راست جلو و بعد پای چپ را به آن می چسبانیم همزمان کمی خم شده وسینه می زنیم بعد پای چپ رابه عقب آورده پای راست را به آن چسبانیده بعد سینه می زنیم .ریتم سینه زدن بوسیله مداح کنترل می شوددر بعضی اوقات تند ومحکم باید سینه زد در بعضی اوقات کند ویواش.نوع خاصی از مداحی در این نوع سینه زدن مرسوم است.

در روز هشتم محرم مراسم به این صورت است كه در ابتدا نخل را از ده میان با دسته مردمی در دور روستا می گردانند وبعد به یك منطقه پر شیب"اورا" می برند كه با استفاده از طناب و نیروی انسانی آنرا به بالای تپه می كشند و فضای بسیار روحانی و معنوی پیدا می كند بطوریكه اشك بیشتر افراد سرازیر می شود .افراد نوایی اعتقاد عجیبی به این مراسم دارند.در طول راه نیز افرادی كه نذر یا حاجتی دارند با شیر٬شربت٬ شیرینی ودار چین و.... از عزاداران پذیرایی می كنند. بعد از مراسم نیز در ده میان پا می گیرند.بعد از مراسم پا گرفتن به عذاداران ناهار تبرکی می دهند.در روز نهم نیز نخل را دور محل می گردانند و به امامزاده ایی كه در ابتدای محل هست می برند وبعد از آنجا به مزار شهیدان واز آنجا به ده میان منتقل می كنند.در روز دهم محرم نیز نخل را دوباره به "اورا" كه مدفن سازنده این تابوت است میبرند ویك امامزاده كوچك نیز آنجا واقع است.مراسم محرم با شام غریبان وروشن كردن شمع وپیاده روی دور محل به اتمام میرسد.علاقه شدید مردم به امامان مخصوصاً امام حسین (ع) وادار می كنند كه در سرما وبرف ویخبندان به روستا بیایند وعزاداری كنند. در چهل وهشتم نیز مراسم نخل گردانی در روستا و انتقال آن به امامزاده یحیی مرسوم می باشد.

 

 در سالهای نه چندان دور یعنی در ده سال پیش در ایام محرم در ده میان تعزیه بر گذار می شد خیلی با شکوه برگذار می شد.افراد زیادی هم از روستا وهم از روستاهای اطراف جمع می شدند تا از ده روز تعزیه استفاده معنوی کنند.ولی متاسفانه امروزه از این مراسم خبری نیست.
 
کوچ نشینان و قله های نوا:
کوچ نشینان به افرادی گفته می شوند که در فصول گرم به منطقه ایی از کوههای اطراف روستا که در قسمت شرقی روستا واقع است کوچ می کنند .این افراد از شهرهای استان سمنان یعنی از سنگسر و شهر رضابه این منطقه می آیند .اغلب با اعضای خانواده خود وبا گوسفندان وچهار پایان در بالای کوه که نسبتا صاف و وسیع است سکنا می گزینند.چادرهای بزرگ خود را در آنجا بنا می کنند که ابتدا دیواری به ارتفاع نیم متر دور تا دور چادر با سنگ وگل درست می کنند وبعد چادر را با میله های فراوان بنا می کنند.کوچ نشینان غذاهای محلی بسیار لذیذی دارند از جمله ماستینه ٬ که از قرار دادن ماست در مشکهایی با پوست بز تا آب ازآن جدا شود و ماست چکیده با طعم خاص تولید می شود. و آروشه ٬که این نوع غذای مقوی از آرد ٬روغن حیوانی وزردچوبه درست می شود .

در منطقه ایی که کوچ نشینان زندگی می کنند از آب وهای مناسب برخوردار است و بادهای ملایمی در آنجا می وزد. گله های گوسفند صبح زود برای چرا به مراتع برده می شوند و عصر به منطقه سکنا بر می گردانند.نزدیکی غروب نیز  شیر آنها دوشیده میشود.از رییس کوه منظره زیبا از دماوند قابل مشاهده است و روستای نوا در زیر دست این کوه واقع است  

                                                        

قله های نوا:

 

 ۱ـ عبرت: این قله حدوداْ ۳۵۰۰متر ارتفاع دارد اکثر کوهنوردان از آن صعود می کنند 

۲ـ  پاشوره: این قله نیز تقریباْ هم ارتفاع عبرت است .  

                                  

۳ـ رییس کوه: که محل سکنای کوچ نشینان است.  

                                                        

۴ـ خرطاب کوه: در قسمت شمالی روستا واقع است .ارتفاع آن به ۲۰۰۰متر نمیرسد.                      
 
دامداری:
اکثر کسانی که زمستان در روستا می مانند برای امرار معاش چند گاو نیز نگهداری می کنند و چند نفری هستند که علاوه بر گاو تعدادی گوسفند نیز پرورش می دهند که بعضی ها آنها را در زمستان در خوِد روستا در طویله نگهداری می کنند و بعضی ها آنها را به مناطق قشلاقی می برند .

از راه کوههای اطراف با کوچ چادر نشینان سنگسری گله های خود را به کوههای اطراف سمنان٬سنگسرو مهدی شهر میبرند وبا گرم شدن هوا دوباره آنها را به منطقه ییلاقی نوا می آورند به همراه گوسفندان روستایی تعدادی از افرادی که در منطقه نوا به آنها سنگسری می گویند همراه با گله خود به ییلاق نوا کوچ میکنند .ودر منطقه بالادست روی کوه نسبتا مسطح بنام رییس کوه سکنا می گزینند.وچادر ها وخیمه های خود را در آنجا بنا می کنند . واز مراتع اطراف برای چرای گوسفندان خود استفاده می کنند  . 

                                  

در بالای این کوه چشمه ایی با آب گوارا وجود دارد که سنگسریها از آن استفاده می کنند .